بیایید افسردگی را بشناسیم

بیایید در مورد افسردگی صحبت کنیم. این شعاری است که امسال برای هفته سلامت در نظر گرفتهشده است ولی افسردگی چیست؟

افسردگی یک بیماری روانی است که باعث احساس غم و ناراحتی مداوم و از دست دادن علاقه میشود. اکثر افراد بعضی از مواقع احساس ناراحتی، افسردگی و غم مینمایند، احساس غمگین بودن واکنش طبیعی بدن به مشکلات زندگی و از دست دادن چیزها و کسانی که به آنها علاقه داریم، هست؛ اما زمانی که احساس غم و اندوه شدید، بیامیدی، بیچارگی و بیارزشی بیشتر از چند روز یا چند هفته طول بکشد، شما دچار بیماری افسردگی شدهاید.

افسردگی بیماری بسیار شایع عصر ماست و در تمامی جهان روند رشد فزاینده دارد. افسردگی یک بیماری اختصاصی نیست بلکه در تمام سنین و همه نژادها، هم در زنان وهم در مردان ظاهر میشود، افسردگی بیماری سادهای نیست بلکه انواع گوناگون دارد، بهطوریکه در بعضی افراد به صورتهایی گوناگون ظاهر میشود افسردگی مسئله شماره یک سلامتی در دنیاست و بهقدری توسعه پیداکرده که آنرا سرماخوردگی اختلالات دماغی نامیدهاند. افسردگی یک بیماری جسمی روانی، است که میتواند در روان افراد نشانههای مختلف را از خود بروز دهد اما در هرکس میزان و ابعاد این نشانهها با دیگری متفاوت است. اکثر مبتلایان هم علائم جسمانی وهم علائم روانی از خود بروز میدهند ولی نشانهها در افراد میتواند شدت و ضعف داشته باشد. بعضی از افراد که هیچ نشانهای از وجود افسردگی در خود نشان نمیدهند، ناگهان رفتار غیرعادی پیدا میکنند.

در افسردگی شخص رکود وحشتناکی را احساس میکند ونمی تواند فعالیتی را آغاز کند یا تصمیمی بگیرد یا به چیزی علاقهمند شود. شخص افسرده در احساس بیکفایتی وبی ارزشی غوطهورمی شود و خود را آدمی بیارزشی میبیند و در این میان شدت افسردگی هرچه بیشتر باشد احساس بیارزش بودن هم بیشتر میشود.

حال سؤالی که مطرح میشود این است: چگونه متوجه شویم که افسرده هستیم یا نه؟

یکی از سادهترین و معتبرین راهها برای تشخیص افسردگی استفاده از پرسشنامه بک است. این پرسشنامه اولین بار در سال 1961 توسط بک و همکارانش تهیه شد و هنوز هم یکی از شاخصترین پرسشنامهها در تشخیص افسردگی است.

در این پرسشنامه سیزده گروه سؤال در نظر گرفتهشده که تلاش میکند همه حالات روحی فرد را بررسی کند. برای استفاده از این پرسشنامه سعی کنید صادقانه به سؤالات آن پاسخ دهید و احساسی که در زمان تکمیل آن دارید را در نظر گرفته و به سؤالها پاسخ دهید. به احساسات روزها و هفتههای قبل خودکاری نداشته باشید.

پرسشنامه بک:

گروه یک:

3. آنقدر غمگین یا بدبختم که دیگر تحملش را ندارم.

2. همیشه غمگین یا گرفتهام و نمیتوانم خود را از این وضع خلاص کنم.

1. من غمگین یا گرفتهام.

0. من غمگین نیستم.

گروه دو:

3. من احساس میکنم که به آینده امیدی نیست و اوضاع بهتر نخواهد شد.

2. من احساس میکنم هیچ امیدی به آینده ندارم.

1. من نسبت به آینده مأیوسم

0. من نسبت به آینده بدبین یا مأیوس نیستم.

گروه سه:

3. من احساس میکنم شخصی شکستخوردهام.

2. من هر چه به گذشته مینگرم چیزی جز شکست نمییابم.

1. من احساس میکنم بیش از یک شخص متوسط در زندگی با شکست مواجه شدهام.

0. من خود را شکستخورده نمیدانم.

گروه چهار:

3. من از همهچیز ناراضیام.

2. دیگر هیچچیز مرا راضی نمیکند.

1. من از چیزهایی که لذت میبردم، دیگر لذت نمیبرم.

0. من نارضایتی خاصی ندارم.

گروه پنج:

3. انگار احساس میکنم که بسیار بد و بیارزش هستم.

2. من احساس میکنم که کاملاً گنهکارم.

1. من اغلب اوقات احساس میکنم که بد یا بیارزشم.

0. من احساس گنهکاری خاصی ندارم.

گروه شش:

3. من از خود نفرت دارم.

2. من از خودم بیزارم.

1. من از خودم ناامیدم.

0. من ناامید نیستم.

گروه هفت:

3. اگر امکان داشت خود را میکشتم.

2. من نقشههای مشخصی برای خودکشی دارم.

1. من احساس میکنم بهتر است بمیرم.

0. من بههیچوجه به فکر آسیب رساندن به خود نیستم.

گروه هشت:

3. من تمام علاقهام را نسبت به مردم ازدستدادهام و هیچ توجهی به آنها ندارم.

2. من علاقهام را تا حد زیادی نسبت به مردم ازدستدادهام و فقط اندک احساسی نسبت به آنها دارم.

1. من اکنون کمتر از گذشته نسبت به مردم علاقه دارم.

0. من علاقهام را نسبت به مردم از دست ندادهام.

گروه نه:

3. من دیگر نمیتوانم هیچ تصمیمی بگیرم.

2. برای من تصمیم گرفتن مشکل است.

1. من سعی میکنم تصمیمگیری خود را به تأخیر بیندازم.

0. من مثل همیشه میتوانم بهخوبی تصمیم بگیرم.

گروه ده:

3. من احساس میکنم زشت یا زنندهام.

2. من احساس میکنم که وضع ظاهر من دائماً در تغییر است و باعث میشود در نظر دیگران جذاب نباشم.

1. من از اینکه پیر یا غیر جذاب به نظر میرسم، نگرانم.

0. من احساس نمیکنم به نظر دیگران بدتر از گذشته باشم.

گروه یازده:

3. من اصلاً نمیتوانم کارکنم.

2. من برای انجام هر کاری باید خیلی به خود فشار بیاورم.

1. برای من شروع یک کار مستلزم کوششی فوقالعاده است.

0. من میتوانم مثل گذشته کارکنم.

گروه دوازده:

3. من خستهتر از آنم که بتوانم کاری انجام دهم.

2. من با انجام هر کاری خسته میشوم.

1. من خیلی زودتر از گذشته خسته میشوم.

0. من بیشازحد معقول خسته نمیشوم.

گروه سیزده:

3. من دیگر بههیچوجه اشتها ندارم.

2. حالا دیگر اشتهای من خیلی بدتر شده است.

1. اشتهای من دیگر بهخوبی گذشته نیست.

0. اشتهای من بدتر از حد معمول نیست.

تفسیر پرسشنامه بدین شرح است:

نمره زیر چهار: انکار افسردگی و ارائه تصویری خوب و مثبت از خود.

بین پنجتا ده: طبیعی.

بین یازدهتا شانزده: کمی افسرده.

بین هفدهتا بیست: نیازمند به مشورت.

بین بیستویک تا سی: به نسبت افسرده.

بین سیویک تا چهل: افسرده شدید.

بالاتر از چهل: افسردگی بیشازحد. این نمره بدین معنی است که احتمالاً فرد در افسردگی اغراق کرده است و میتواند نشانگر اختلالات تمارضی یا نمایشی باشد.

البته بازهم متذکر میشویم که همه افراد در مراحلی از زندگی خود درجاتی از افسردگی و غمگینی را تجربه میکنند و زمانی فرد را مبتلابه افسردگی میدانیم که علائم بیشازحد متعارف و پس از برطرف شدن مشکلات در او ماندگار شده و این علائم در امور عادی زندگی و کار او اخلال ایجاد کند.