مادرم تنها باسواد روستا بود که مسئولیت نوشتن نامه برای اهالی روستا را به عهده داشت اغلب مردان روستا برای کار کردن در فصل پاییز و زمستان به تهران میرفتند و چون رفت و آمد به تهران خیلی سخت بود معمولا چندین ماه در آنجا میماندند و در این فاصله تنها وسیله ارتباطی آنها با خانواده نامه بود هر وقت یکی از اهالی روستا از تهران به روستا بر میگشت تعداد زیادی نامه از مردانی که در آنجا مشغول کار بودند را به همراه خود به روستا میآورد و بعضا مقداری پول، لباس، کفش، پارچه، قند، چای و سایر مواد لازم خانواده را هم به عنوان سوغات به همراه داشت که باعث خوشحالی خانوادهها میشد و اگر کسی هم قصد عزیمت به تهران داشت نامههای اهالی روستا را برای مردان کارگر میبرد آن زمان پست در روستا ها نقشی نداشت مسئولیت خواندن ونوشتن همه این نامهها به عهدهی مادرم بود وقتی که در کلاس پنجم درس میخواندم من هم گاها در خواندن و نوشتن نامهها به مادرم کمک میکردم.
در یکی از روزهای سرد زمستانی یکی از خانمهای روستا که حدود ۱۰ سال از مادرم بزرگتر بود پیش مادرم آمده و درخواست نوشتن نامه به شوهرش را کرد او با عصبانیت خطاب به مادرم گفت نامه را همینطوری که من میگویم بنویس تا آن مرد بیغیرت بفهمد یک من ماست چقدر کره دارد وقتی مادرم خودکار را بر روی کاغذ گذاشت تا مقدمه مرسوم در نامهها را بنویسد آن خانم شروع به گفتن عریضه خودش کرد ظاهرا از شرایط سخت زندگی به ستوه آمده و جانش به لبش رسیده بود.
او گفت بنویس فلان فلان شده چند ماه است رفتهای و پشت سرت را هم نگاه نکردی امیدوارم خبر مرگت را بیاورند تو ما را به حال خود رها کردی و برای خودت خوشگذرانی میکنی مدتی است در خانه نه آرد نداریم تا برای بچهها نان بپزم از حبوبات خبری نیست تا آشی درست کنم قند و چای نداریم بچهها همه مریضند و ممکن است تا آمدن تو چندتایشان بمیرند من دیگر رویم نمیشود از همسایهها نان قرض بگیرم ... در این وسط یک فحشهای آبداری که قابل ترجمه و نوشتن نیستند نثار شوهرش می کرد و به مادرم میگفت که همهی اینها را بنویس تا بلکه بشنود و به خانه برگردد یا پولی برایمان بفرستد.
من که در کنار مادرم نشسته بودم مانده بودم که مادرم این فحشها و ناسزاها را چگونه خواهد نوشت و شاید هم دوست داشتم ترجمهی فارسی و نحوهی نوشتن آن فحشهارا یاد بگیرم و به همین دلیل قبل از اینکه نامه را داخل پاکت بگذارد گرفتم و خواندم و با تعجب دیدم مادرم امانتداری نکرده و نه تنها هیچ اثری از آن فحشها وجود ندارد بلکه خیلی با لحن مودبانه و مهربانانه نوشته شده است.
نامه را اینگونه شروع کرده بود که همسر زحمتکش و مهربانم از دوریت رنج میبرم و لحظهشماری میکنم که زود برگردی میدانم برای تامین خرج زندگی و آسایش خانواده سختیهای زیادی را متحمل میشوی میدانم دوری از خانواده و زندگی در غربت اذیتت میکند میدانم هر لحظه در فکر ما هستی و اگر برایت امکان داشت زود به زود نامه میفرستادی از اینکه مدتی است نامهای ارسال نکردی نگران شدم با خودم فکر کردم شاید خدای نکرده در دیار غربت گرفتار بیماری سختی شدهای که نتوانستهای پولی پس انداز کرده و برای خانوادهات بفرستی. انتظار دارم نامهای نوشته و ما را از سلامتی خودت باخبر کنی.
نمیخواهم نگرانت کنم اما من هم در روستا زندگی سختی را پشت سر میگذارم مدتی است آردمان تمام شده و من از همسایهها چندین من آرد و نان قرض گرفتهام. نفت برای روشن کردن چراغ و فانوس نداریم و گندمی باقی نمانده که به واسطهی آن از مغازه نفت و قند و چای بگیرم هیچ گونه مواد غذایی در خانه نداریم چند تا از بچهها بیمار شده و تا پای مرگ پیش رفتهاند الان تقریبا حالشان خوب شده است و فقط پسر کوچکمان در بستر بیماری است شاید اگر تو بالاسرشان بودی کمتر بیمار میشدند من نگران این هستم که نتوانم امانتدار خوبی باشم و آنطور که شاید و بایداز بچههایمان مراقبت و مواظبت کنم.
دوست دارم در اولین فرصت برایمان نامه بنویسی و اگر دست و بالت بسته نیست مقداری پول بفرستی تا کمی آذوقه تهیه کرده و شرمندهی بچهها نباشم ما هر روز برای سلامتی و موفقیت تو دعا میکنیم و آرزو میکنیم که هر چه زودتر به خانه برگردی تا دوباره با هم دور یک سفره بنشینیم من تلاش میکنم هر کاری که می توانم بکنم تا بچه ها سختی نکشند اما نتوانستهام جای خالی تو را پر بکنم بچهها پدر میخواهند و خانه بدون وجود تو سرد و تاریک است.
من خواستم به مادرم بگویم که این نامه همانی نیست که این خانم گفت اما مادرم با ایما و اشاره به من فهماند که چیزی نگویم.
ادامهی نامهی اثرگذار
برچسب:
نویسنده: کسری امیری